Een natuurlijke stad?

Natuurlijke leefomgeving

De stad is in principe de natuurlijke leefomgeving van de mens: mensen hebben de gewoonte elkaar op te zoeken om samen te leven en tot nieuwe creaties te komen. Het begrip de Natuurlijke Stad prikkelt mij: we denken meestal in òf stad òf natuur. Een scheiding van functies. In de inrich
ting van de huidige stad zie je deze scheiding ook terugkomen: de natuur mag er zijn in een pot, perk of park. Lopen doe je op de stoep en niet op straat. Wonen doe je achter de voordeur. In dit artikel beschrijf ik hoe ik de taal van onze stedelijke inrichting ‘lees’. Welke boodschap gaat er uit van een stenige stad met overal auto’s en welke boodschap schuilt er achter het begrip Natuurlijke stad?

De ruimte in de stad is nu vaak stenig en de straten staan vol geparkeerde auto’s. In woonwijken is weinig ruimte om te spelen en al helemaal niet voor groen. We zien hier vooral de individualisatie weerspiegeld: buiten je eigen huis is de ruimte van iedereen en dus eigenlijk van niemand. De publieke ruimte is nu kennelijk een ‘lege’ ruimte, waar je zomaar wat kan doen.

Iedereen kan zonder overleg een auto kopen en die vervolgens voor de deur parkeren. De inrichting is nu vaak functioneel, goedkoop in onderhoud. Gezamenlijk resultaat: een volle en tegelijk ‘kale’ straat en bewoners die naar meer groen en leefruimte verlangen.

Steen

De stenigheid en onnatuurlijkheid van deze ruimtes symboliseren dat het leven hard is en scheiden ons af van de natuur onder de stenen. Het is òf hard òf er is natuur – open grond. Kennelijk is ‘tegenstelling’ en ‘scheiding’ de manier van denken die we in de stad normaal vinden. De vormgeving van de stad symboliseert hoe we met elkaar om gaan, nodigt uit tot bepaalt gedrag. Als ik in een harde, stenige omgeving verkeer wordt ik zelf ook harder. Bekend is immers dat mensen in een groene omgeving gelukkiger en gezonder zijn en dat kinderen elkaar op groene schoolpleinen minder pesten. Kennelijk maakt de fysieke omgeving uit hoe we met elkaar omgaan. De hardheid en stenigheid van de stad leidt dus tot tegenstellingen: denken in jij òf ik.

Als we dus kijken naar de grote maatschappelijke vragen van dit moment dan is de vormgeving van onze steden – onze natuurlijke leefomgeving – daarin cruciaal. Als we ons zorgen maken over polarisatie, over het gebrek aan ontmoeten en zorg voor elkaar dan is het belangrijk de stad zo vorm te geven dat we vriendelijk voor elkaar kunnen zijn en elkaar tegen kunnen komen. Als we ons zorgen maken over teruggang in de biodiversiteit op aarde, dan vraagt dat om aanpassing van onze steden. De stedelijke vormgeving is dan de taal die mensen in hun directe leefomgeving vertelt dat het wel kan, dat we samen verantwoordelijk zijn voor het geheel, en dat het mogelijk is te overbruggen.

Natuur

De natuur inspireert me hierbij. In de natuur leven vele organismen met elkaar samen. De natuur sluit niemand uit, heeft geen oordeel. De natuur is. Verder laat de natuur zien hoe alles met alles samenhangt, er is geen begin of eind, alles is gaande in één geheel. Een natuurlijke stad vertelt als verhaal “je mag er zijn, wij zijn verschillend maar wonen hier samen”.

Een natuurlijke stad is dus een stad die het leven van ons allemaal ondersteunt: voedend, verbindend en inclusief.  In de Natuurlijke Stad is ruimte om samen te leven, elkaar te ontmoeten, peer to peer in verbinding met elkaar. Met natuur in onze directe omgeving omdat we dan gezond en prettig wonen. Een straat is dus nooit alleen maar een straat, maar ook een plek voor en van de natuur, een plek waar je uitgenodigd wordt te zijn, te verpozen. Een inspirerende buitenruimte met èn natuur èn stad maakt het makkelijker aardig te zijn tegen elkaar, elkaar de ruimte te gunnen om jezelf te zijn en toch samen tot iets te komen.

DebatMobiel

Om een concrete stap te zetten naar de Natuurlijke Stad zijn we in 2016 gestart met het project DebatMobiel. DebatMobiel staat op de plaats van een auto (= individu, hard, leeg) en biedt een gemeenschapsplek waar je met je buren kan zitten, waar je kruiden/groenten kan plukken. Een ‘common’ die laat zien hoe onze straten en steden er uit kunnen zien. Debatmobiel blijkt een krachtige boodschap: mensen voelen en zien direct dat dit een ‘ander’ soort plek is. Op één parkeerplek kan je dus al het verhaal van een andere stad ervaren.

DedatMobiel is een middel om het gesprek over de inrichting en het gebruik van onze straten aan te gaan. De uitnodiging wordt tot nu toe gretig opgepakt, er zijn verschillende straten aan het experimenteren om samen stap voor stap de leefruimte van de straat weer in bezit te nemen.